Khởi hành từ cuối thế kỷ 19, tango là luôn thể loại âm nhạc và dancing kết hợp có cỗi nguồn từ Argentina và Uruguay, đã được công nhận là di sản văn hóa thế giới.
Là một điệu nhảy lôi cuốn và gợi tình, nhưng ở VN, mối lương duyên giữa tango và giá cả thỉnh thoảng còn bay bổng hơn nhiều.
Giá lên: Ai người hưởng lợi?
Bấy lâu, sự lên xuống của giá vẫn là câu chuyện "khó lường". Cơ quan chủ quản luôn gửi đi những thông điệp để khẳng định tính công khai, minh bạch trong việc điều hành nhưng giá thì vẫn nhảy trên những nốt nhạc xoay tít và lượn vòng vèo.
Nếu theo dõi, dễ dàng nhận thấy giá xăng dầu thường giảm trước mỗi kỳ họp QH và tranh thủ nhịp "tăng bù" ngay sau đó. Dù "quân tử phòng thân" nhưng thật lòng, đây không phải là cách hành xử của người quân tử cho lắm.
Hoặc lợi dụng cơn sốt "running man", xăng dầu cũng thầm lặng tăng giá. Vậy nên cứ như trên mây với running man đi, nhưng hãy chóng vánh rớt xuống mặt đường để dự giao thông, vì cuộc sống không chỉ có "run" (chạy), mà còn có "ride" (đạp xe), và cả "drive" (tài xế) nữa.
Về ô tô , sau 20 năm với bao nhiêu quyết sách và dự án, "nền công nghiệp ô tô trong nước" vẫn dậm chân bước đều một-hai-một với tỷ lệ nội địa hóa chỉ đạt 2-10%, một mức quá thấp so với kỳ vọng 30-40%. Thật dễ hiểu, với tầng từng lớp lớp đặc quyền đã và đang được hưởng, các "ông lớn" (cốt tử là các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài - FDI) đã thống lĩnh thị trường ô tô trong một thời gian dài và đẩy giá ô tô VN lên hàng cao nhất thế giới.
Còn vấn đề giá thuốc, khi vụ Zuellig Pharma Vietnam (ZPV) bị lột trần năm 2005, người ta vẫn không hiểu bằng cách nào ZPV có thể trở nên công ty độc nhất được "trực tiếp phân phối thuốc du nhập". Rồi từ đó, họ thả sức đạo diễn giá thuốc, thậm chí có loại tăng tới 60%/năm như vậy. Cứ cho là BQL các KCN và chế xuất HN "kém trình" nên cấp Giấy phép đầu tư sai thẩm quyền, nhưng sao mãi khi sự việc vỡ lỡ, Bộ Y tế mới lên tiếng. Và ngay cả khi không còn sự độc quyền của ZPV, thị trường thuốc VN đến giờ vẫn đang có sự vận hành hết sức khó hiểu.
Trong nhiều năm, chúng ta đã chứng kiến cơn phi nước đại của giá nhà đất, trong khi GDP bình quân vẫn như chú vịt con lạch đạch chạy theo chàng tuấn mã. Sự bất bình thường càng được đẩy lên cao khi Bộ Xây dựng ban hành thông tư 16/2010/TT-BXD. Nhiều ý kiến cho rằng vì hướng dẫn sai luật, Bộ đã giúp thu về cho các chủ đầu tư hàng ngàn tỷ đồng và khiến bùng nổ tranh chấp khi xác định diện tích căn hộ. Bộ thì cho rằng mình không sai, nhưng đầu năm nay vẫn âm thầm ban hành thông tư 03/2014/TT-BXD sau nhiều lần chỉ đạo, đôn đốc của Phó Thủ tướng. Công luận lại đặt câu hỏi: không sai, sao phải sửa?
Nóng bỏng nhất có nhẽ là câu chuyện giá sữa đang ngập tràn các mặt báo. Khi bảng giá nhập khẩu và giá bán lẻ trên thị trường được ban bố, chúng ta chỉ còn biết chua chát lắc đầu. Hình như có một sự tỷ lệ nghịch giữa giá sữa và chiều cao vì theo thống kê, nam thanh niên VN cao trung bình 1,644 m, thấp hơn nhiều so với Nhật Bản (1,715 m) hay Hàn Quốc (1,739 m). Người VN chỉ cao thêm 1 cm trong mỗi 10 năm, khi ở Thái Lan và Trung Quốc con số này là hơn 2 cm. Để tiếp trấn an, các Bộ đang dọa áp giá trần cho sữa, nhưng có khi nào đó cũng chỉ là động thái "rung cây" mà thôi?
Chính sách là phương tiện để điều tiết nền kinh tế. Khi các chính sách được duyệt y, luôn có những nhóm người bị ảnh hưởng theo hướng hoặc có lợi hoặc bất lợi. Được trao nhiều "đặc ân" cùng với sự "giúp sức" của "trọng tài", rất dễ dàng để các doanh nghiệp có thể làm chủ cuộc chơi. Nhưng với việc điều hành của các cơ quan chủ quản như hiện, người ít hiềm nghi nhất cũng không khỏi băn khoăn: trong những trường hợp này, phải chăng, chỉ các doanh nghiệp hưởng lợi?
Ai người bảo vệ?
Giá cả luôn là mối quan hoài hàng đầu, đặc biệt đối với đa phần người dân lao động. Nhưng ngay cả cơ quan nhà nước có thẩm quyền còn tỏ ra "bất lực", thì quần chúng. # Còn biết trông đợi vào ai?
Việc tăng giá có thể không hề gì đến xã hội những người có thu nhập cao, nhưng nó có ảnh hưởng rõ rệt tới đời sống của đại bộ phận quần chúng. #, Đặc biệt là người nghèo. Công bằng mà nói, nghèo không phải là một đặc ân để cần được bảo vệ hơn những người khác trong xã hội. Nhưng rõ ràng, với mức thu nhập thấp và cuộc sống tương đối bấp bênh, họ là những đối tượng đáng được quan hoài, trợ giúp bởi chính sách an sinh và tính nhân bản của một chế độ.
Có chứng kiến những người mẹ lưỡng lự bên những hộp sữa đắt đỏ của con, những người nghèo phải vay mua nhà từ gói tương trợ 30.000 tỷ của Chính phủ mà vẫn bị tính "cơi nới" diện tích, mới thấy hết sự tàn nhẫn của những phi đội "làm giá" như thế nào.
Mỗi khi giá tăng, cơ quan chủ quản lại tổ chức họp báo, ghi nhận, giải trình. Cái điệp khúc ấy cứ lặp đi lặp lại như một giáo án thân thuộc và được ứng dụng cho mọi tình cảnh. Để rồi sau quờ những ầm ĩ, chất vấn, thì "đoàn người cứ đi".
Chúng ta vẫn có Cục quản lý giá (Bộ Tài chính), rồi Cục quản lý cạnh tranh (Bộ công thương nghiệp). Nhưng hiệu quả của các cục này tới đâu?
Chúng ta cũng có Luật giá, nhưng điều oái oăm nhất là các mặt hàng thuộc diện thực hiện bình ổn giá được quy định trong luật như xăng dầu, thuốc chữa bệnh, sữa dành cho con trẻ dưới 6 tuổi... Lại là những mặt hàng liên tiếp... Tăng giá.
Trong khi đó, Luật cạnh tranh cũng quy định các hành vi gây hạn chế cạnh tranh bị cấm như: thỏa thuận ấn định giá, phân chia thị trường lạm dụng vị thế độc quyền, vị trí thống lĩnh thị trường (chiếm trên 30% thị phần)... Để áp đặt giá mua, bán bất hợp lý. Tuy nhiên, những "liên minh làm giá" này vẫn bình an vô sự.
Giá thì cứ thả giàn nhảy múa trên lưng thu nhập của người dân, còn văn bản luật pháp và cơ quan quốc gia có thẩm quyền thì cứ bình thản "dự khán".
Nếu ở nhiều nhà nước trên thế giới, lobby chính sách là một hoạt động được pháp luật bảo hộ thì tại VN, chưa xác nhận và cũng chưa có thể chế cho vấn đề này. Bộ trưởng Bộ Tư pháp - cơ quan "gác cổng" và "thổi còi" việc ban hành văn bản quy phạm luật pháp cũng từng tỏ tường: có nghe, xong "chưa dám kết luận". Nhưng nhìn vào thực tại thì rõ ràng, các "nhóm lợi ích" chừng như vẫn đang có tác động rất lớn lên chính sách trong khi hầu như chưa có sự dự và ghi nhận tiếng nói của các bên có liên hệ khác như các hiệp hội, tổ chức, doanh nghiệp, đại diện người tiêu dùng... Để làm lực đối trọng.
Một khi, sự vận động ấy chưa công khai, dân chủ và chưa có sự phản biện công bằng thì chính sách vẫn sẽ bị "mang tiếng" là làm lợi cho kẻ mạnh và việc đánh cắp người tiêu dùng một cách hợp pháp, về thực chất, liệu có gì dị biệt so với các vụ việc "chôm chỉa" hàng hóa diễn ra gần đây?
TheoNga Lê
Tuần VietnamNet
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét